Koolborstelloze/invertermotor: wat is het voordeel?

Om het voordeel te begrijpen helpt het om eerst naar een traditioneel motortype te kijken.

Bij oudere wasmachines komen motoren voor waarbij koolborstels elektrisch contact maken met een draaiend deel van de motor. Tijdens gebruik schuiven deze borstels over het contactoppervlak.

Daardoor slijten de koolborstels langzaam.

Na veel gebruik kunnen ze uiteindelijk zo ver afslijten dat ze moeten worden vervangen. Problemen met versleten koolborstels kunnen zich bijvoorbeeld uiten in een trommel die niet meer goed draait of centrifugeert, al kunnen zulke klachten uiteraard ook andere oorzaken hebben.

Een moderne koolborstelloze motor heeft deze koolborstels niet nodig. De aansturing van het magnetische veld gebeurt elektronisch.

Dat heeft een paar praktische voordelen:

• geen koolborstels die door wrijving afslijten;
• minder mechanische wrijving in de motor;
• nauwkeurige regeling van het motortoerental;
• minder motorgeluid door koolborstels;
• efficiënte regeling bij verschillende trommelsnelheden.

Dat is bij een wasmachine relevant omdat de motor heel verschillende taken uitvoert. Tijdens wassen draait de trommel langzaam en wisselt hij regelmatig van richting, terwijl tijdens centrifugeren veel hogere toerentallen nodig zijn.

Een elektronisch aangestuurde motor kan die verschillende snelheden nauwkeurig regelen.

Het grote technische voordeel is dus niet simpelweg dat de motor ‘moderner’ is, maar dat koolborstels als slijtageonderdeel verdwijnen en de aandrijving nauwkeurig elektronisch kan worden gestuurd.

De termen worden bij wasmachines vaak alsof ze hetzelfde betekenen gebruikt, maar technisch beschrijven ze niet precies hetzelfde.

Koolborstelloos vertelt iets over de constructie van de motor: er zijn geen koolborstels nodig voor de elektrische overdracht naar een draaiend onderdeel.

Inverter verwijst vooral naar de elektronische regeling waarmee de motor wordt aangestuurd.

Bij moderne wasmachines worden deze technieken vaak gecombineerd. Daarom is een motor die een fabrikant als ‘invertermotor’ verkoopt doorgaans een elektronisch aangestuurde motor zonder de traditionele koolborstels.

Merken gebruiken vervolgens hun eigen namen.

Die merknamen betekenen niet dat de systemen technisch volledig identiek zijn.

Vooral LG wijkt qua aandrijving duidelijk af met Direct Drive: daarbij zit de motor direct aan de trommel gekoppeld in plaats van via de gebruikelijke combinatie van aandrijfriem en poelie.

Daarom kun je termen als EcoSilence Drive, iQdrive, ProfiEco en Direct Drive niet zonder meer als verschillende namen voor exact dezelfde constructie zien.

De overeenkomst is vooral dat fabrikanten moderne elektronisch geregelde motoren gebruiken; de manier waarop de motor de trommel aandrijft kan verschillen.

Dit is een onderscheid dat bij wasmachinevergelijkingen vaak verloren gaat.

Een wasmachine kan een koolborstelloze invertermotor én een aandrijfriem hebben.

Bij zo'n constructie drijft de motor via een riem en een grote poelie de trommel aan. De motor zelf is modern en koolborstelloos, maar tussen motor en trommel zitten nog mechanische aandrijfonderdelen.

Bij Direct Drive is de motor rechtstreeks met de trommelconstructie verbonden.

LG omschrijft zijn Inverter Direct Drive-systeem bijvoorbeeld expliciet als een aandrijving zonder aandrijfriem en poelie.

Schematisch:

Het weglaten van riem en poelie betekent dat er minder onderdelen in die aandrijfroute zitten. Een aandrijfriem kan bij een traditionele riemaandrijving immers slijten of uiteindelijk vervangen moeten worden.

Maar daaruit volgt niet dat een Direct Drive-wasmachine als geheel nooit defect kan raken.

Een wasmachine bevat veel andere onderdelen, zoals:

• trommellagers;
• schokdempers en veren;
• waterpomp;
• verwarmingselement;
• elektronica;
• kleppen en sensoren;
• deurvergrendeling.

Direct Drive vermindert dus het aantal onderdelen in de motoraandrijving, maar is geen garantie dat de complete wasmachine langer meegaat.

De motor zelf kan stiller werken doordat er geen geluid ontstaat door koolborstels die over een commutator lopen.

Fabrikanten benadrukken dit voordeel dan ook regelmatig. Bosch omschrijft EcoSilence Drive als een stille koolborstelloze motor en Siemens noemt iQdrive efficiënt, stil en duurzaam.

Toch moet je daar bij een aankoop één belangrijke stap verder kijken.

Tijdens het centrifugeren hoor je namelijk niet alleen de motor.

Geluid kan ook ontstaan door:

• de snel draaiende trommel;
• de pomp;
• water;
• onbalans in het wasgoed;
• lagers;
• trillingen van de behuizing;
• contact met de vloer.

Daarom kunnen twee wasmachines die allebei een invertermotor hebben toch duidelijk verschillen in geluidsniveau.

Wil je een stille wasmachine, vergelijk dan het aantal dB tijdens centrifugeren op het energielabel.

Een machine met een mooie marketingnaam voor de motor maar 75 dB centrifugegeluid is voor een woonkamer in de buurt minder interessant dan een complete machine die bijvoorbeeld 68 of 69 dB produceert.

Een koolborstelloze motor is dus een gunstige basis voor een rustige aandrijving, maar het officiële geluidsniveau vertelt veel beter hoe stil de complete wasmachine daadwerkelijk is.

Doordat een koolborstelloze motor geen wrijving van koolborstels heeft en elektronisch kan worden geregeld, kan de motor efficiënt werken. Bosch, Samsung, Miele en andere fabrikanten benoemen energie-efficiëntie daarom als voordeel van hun moderne motortechniek.

Maar het stroomverbruik van de motor is maar één onderdeel van het energieverbruik van een complete wasbeurt.

Een groot deel van de elektriciteit wordt gebruikt om water te verwarmen. Daarnaast verbruiken onder meer pomp en elektronica stroom.

Daarom kun je niet zeggen:

“Deze machine heeft een invertermotor, dus hij is automatisch zuiniger dan iedere machine zonder die aanduiding.”

Voor energiezuinigheid vergelijk je veel beter:

• de energieklasse;
• het aantal kWh per 100 Eco 40-60-cycli;
• de capaciteit van de machine.

Voor levensduur geldt een vergelijkbare nuance.

Het ontbreken van koolborstels betekent dat die specifieke slijtagedelen niet hoeven te worden vervangen. Dat is een echt technisch voordeel.

Daarmee is echter niet bewezen dat de complete wasmachine langer meegaat.

De levensduur van een wasmachine wordt ook bepaald door de constructie en levensduur van veel andere onderdelen.

Dat sommige fabrikanten lange motorgaranties aanbieden laat vooral zien dat zij vertrouwen geven op de motor zelf. Zo biedt Siemens momenteel onder voorwaarden 10 jaar garantie op iQdrive-motoren en Miele vermeldt bij actuele modellen een lange motorgarantie. De voorwaarden verschillen per fabrikant en kunnen veranderen.

Een lange motorgarantie is bovendien geen garantie op de complete wasmachine.

Dat onderscheid is belangrijk wanneer je levensduur tussen modellen vergelijkt.

Ja, maar het motortype hoeft tegenwoordig niet bovenaan je checklist te staan.

Een koolborstelloze invertermotor heeft duidelijke technische voordelen:

• geen koolborstels als slijtageonderdeel;
• nauwkeurige elektronische toerentalregeling;
• een relatief stille motoraandrijving;
• potentieel efficiënte werking.

Maar deze techniek vertelt niet alles over de wasmachine.

Als je twee modellen vergelijkt, zou ik eerst kijken naar:

1. Het juiste vulgewicht. Past de trommel bij de hoeveelheid die je normaal wast?
2. Het wasresultaat en de programma's.
3. Het energieverbruik. Kijk naar kWh per 100 cycli.
4. Het centrifugegeluid. Gebruik de officiële dB-waarde.
5. Het centrifugeresultaat.
6. De functies die je echt gebruikt.

Daarna is een moderne koolborstelloze motor een prettige eigenschap.

Vergelijk je twee verder vergelijkbare wasmachines en gebruikt de ene een traditionele motor met koolborstels terwijl de andere een moderne brushless/invertermotor heeft, dan heeft die laatste constructie een duidelijk voordeel doordat de koolborstels als slijtageonderdeel ontbreken.

Maar betaal niet automatisch een grote meerprijs alleen voor een naam als ‘Digital Inverter’, ‘EcoSilence’, ‘ProfiEco’ of ‘Direct Drive’.

Kijk wat de complete machine presteert.

Een goede motor is één bouwsteen van een goede wasmachine. Het energielabel, geluidsniveau en de prestaties van het hele apparaat zijn uiteindelijk belangrijker dan de marketingnaam op de motor.