Hoe werkt een wasmachine? Zo verloopt een wasbeurt

Een normaal wasprogramma bestaat uit een aantal fasen die automatisch achter elkaar worden uitgevoerd. De precieze duur en instellingen verschillen per wasprogramma en model, maar bij een gebruikelijke voorlader ziet het proces er in grote lijnen zo uit:

1. De deur wordt vergrendeld. De besturing controleert of het programma veilig kan beginnen.
2. Water stroomt de machine in. Het inlaatventiel opent en de machine neemt de hoeveelheid water op die voor het programma nodig is.
3. Water en wasmiddel bereiken het wasgoed. Bij gebruik van de wasmiddellade stroomt water langs het betreffende vak en neemt het wasmiddel mee richting de kuip.
4. De hoofdwas begint. De trommel draait op relatief lage snelheid en beweegt het wasgoed voortdurend door het wassop. Wanneer het programma daarom vraagt, wordt het water verwarmd.
5. Het water wordt afgepompt en het wasgoed gespoeld. Vuil waswater verdwijnt via de afvoerpomp. Daarna komt schoon water binnen om achtergebleven wasmiddel en vuil uit de stoffen te verwijderen.
6. De machine centrifugeert. De trommel draait veel sneller dan tijdens het wassen, waardoor een groot deel van het water uit het wasgoed wordt verwijderd.

Een wasmachine voert deze stappen niet bij ieder programma exact hetzelfde uit. Een fijnwasprogramma gebruikt bijvoorbeeld een andere trommelbeweging en een lager centrifugetoerental dan een intensiever katoenprogramma.

Aan het begin van het programma opent een elektrisch aangestuurd inlaatventiel de watertoevoer. Bij veel wasmachines stroomt het water vervolgens door de wasmiddellade. Daardoor wordt het wasmiddel uit het gekozen vak meegenomen naar de kuip waarin de trommel draait.

De metalen trommel waarin je de kleding legt is voorzien van veel kleine openingen. Om deze trommel zit een waterdichte buitenkuip. Het waswater bevindt zich dus niet alleen zichtbaar tussen het wasgoed, maar ook rondom en onder de binnentrommel.

Een moderne voorlader hoeft de trommel daarom niet volledig met water te vullen. Door het draaien van de trommel wordt het wasgoed steeds opnieuw opgetild, natgemaakt en door het wassop bewogen. Dat maakt een relatief laag waterniveau mogelijk.

Hoeveel water wordt toegelaten, wordt door de machine gecontroleerd. Hiervoor kan onder meer een waterniveausensor of drukmeting worden gebruikt. Veel moderne wasmachines beschikken daarnaast over beladingsdetectie waarmee programmaduur en watergebruik aan de hoeveelheid wasgoed kunnen worden aangepast.

De exacte meetmethode verschilt per fabrikant en model. Het principe blijft hetzelfde: de machine moet voldoende water gebruiken om goed te wassen en spoelen, zonder onnodig de volledige trommel met water te vullen.

Schoon wasgoed ontstaat niet door één onderdeel van de machine. Tijdens het wassen werken water, wasmiddel, beweging, temperatuur en tijd samen.

Het wasmiddel levert de chemische werking. Bestanddelen in het wasmiddel helpen vuil los te maken van textiel en zorgen ervoor dat losgekomen vuil zich gemakkelijker door het waswater kan verspreiden in plaats van opnieuw aan de stof te hechten.

Tegelijkertijd zorgt de trommel voor mechanische beweging. Bij een voorlader draaien trommel en wasgoed niet continu op hoge snelheid. De trommel draait tijdens de hoofdwas juist relatief langzaam. De ribben in de trommel nemen kleding mee omhoog, waarna het wasgoed weer naar beneden valt. Daardoor bewegen kledingstukken langs en over elkaar en komt het wassop steeds opnieuw met verschillende delen van het textiel in contact.

Wanneer een programma een hogere temperatuur nodig heeft, verwarmt de machine het waswater. Bij veel voorladers gebeurt dit met een intern verwarmingselement, terwijl een temperatuursensor ervoor zorgt dat de regeling weet hoe warm het water is.

Ook tijd speelt een rol. Een programma kan een lagere temperatuur bijvoorbeeld combineren met een langere wasduur of een andere trommelbeweging. Daarom zegt alleen de temperatuur niet hoeveel reinigingswerking een wasprogramma levert.

De gekozen combinatie verschilt per programma. Dat is ook de reden dat een programma voor kwetsbare stoffen anders wast dan een programma voor stevig katoen.

Na de hoofdwas moet het water met losgekomen vuil en wasmiddel weer uit de machine. Daarvoor zit onder in de wasmachine een afvoerpomp. Deze pompt het water vanuit de kuip via de afvoerslang naar de huisafvoer.

Daarna begint het spoelen. De machine laat opnieuw schoon water binnen en beweegt het wasgoed zodat achtergebleven wasmiddel en vuil uit het textiel kunnen worden verwijderd. Vervolgens wordt ook dit water weer weggepompt.

Een programma kan meerdere spoelfasen bevatten. Hoe vaak en met hoeveel water wordt gespoeld, hangt af van het programma, het model en eventuele gekozen opties zoals extra spoelen.

Gebruik je wasverzachter, dan wordt deze normaal gesproken pas tijdens een latere spoelfase uit het daarvoor bestemde vak meegenomen.

Goed spoelen is een afzonderlijk onderdeel van het wasresultaat. Kleding kan tijdens de hoofdwas schoon zijn geworden, maar er moet daarna nog voldoende wasmiddel uit de vezels worden verwijderd voordat het programma klaar is.

Na het wassen en spoelen bevat het wasgoed nog veel water. Alleen wegpompen is niet voldoende, omdat een groot deel van dat water door de stoffen zelf is opgenomen. Daarom volgt het centrifugeren.

Voordat de trommel op hoge snelheid gaat draaien, probeert de wasmachine het wasgoed zo gelijkmatig mogelijk over de trommel te verdelen. Een sterk ongelijk verdeelde lading kan namelijk veel trillingen veroorzaken. Moderne machines kunnen hierop reageren door de was opnieuw te verdelen of het toerental aan te passen.

Daarna loopt het toerental op. Afhankelijk van het model en het gekozen programma kan een wasmachine bijvoorbeeld met 1200, 1400 of 1600 toeren per minuut centrifugeren.

Door de snelle rotatie wordt water uit het textiel naar de buitenzijde van de trommel verplaatst. Het water gaat door de openingen in de binnentrommel naar de kuip en wordt vervolgens door de afvoerpomp afgevoerd.

Een hoger toerental zorgt doorgaans voor minder achtergebleven vocht in het wasgoed. Toch gebruikt de machine niet bij ieder programma automatisch het maximale toerental. Kwetsbare stoffen kunnen bijvoorbeeld met een lagere snelheid worden gecentrifugeerd.

Het centrifugeren maakt kleding dus niet droog. Het verwijdert vooral zoveel mogelijk overtollig water, zodat het wasgoed daarna sneller kan drogen aan de lijn of in een wasdroger.

Achter het wasproces werken verschillende onderdelen samen. De precieze constructie verschilt per merk en model, maar een moderne voorlader bevat doorgaans deze belangrijke onderdelen:

• Besturingselektronica: bepaalt welke fasen van het gekozen programma worden uitgevoerd en stuurt andere onderdelen aan.
• Deurvergrendeling: voorkomt dat de deur tijdens onveilige momenten kan worden geopend.
• Inlaatventiel: regelt wanneer water vanuit de kraan de machine binnenkomt.
• Wasmiddellade: verdeelt wasmiddel, wasverzachter en eventueel voorwasmiddel op het juiste moment.
• Binnentrommel: de geperforeerde trommel waarin het wasgoed ligt.
• Kuip: de waterdichte buitenbak rondom de trommel.
• Motor: zorgt dat de trommel tijdens wassen en centrifugeren kan draaien.
• Verwarming en temperatuursensor: verwarmen en bewaken het waswater wanneer het programma daarom vraagt.
• Waterniveauregeling: helpt bepalen hoeveel water zich in de machine bevindt.
• Afvoerpomp: voert was- en spoelwater af.
• Pompfilter: houdt grotere voorwerpen en vuil tegen voordat deze de afvoer kunnen blokkeren.
• Veren en schokdempers: beperken de beweging van kuip en trommel, vooral tijdens het centrifugeren.

Niet iedere wasmachine gebruikt exact dezelfde techniek. Zo kan de trommel via een aandrijfriem worden aangedreven, terwijl andere ontwerpen een andere motoraandrijving gebruiken. Ook het aantal sensoren en automatische functies verschilt.

De basis blijft echter herkenbaar: water innemen, wasgoed door water en wasmiddel bewegen, vuil water afvoeren, spoelen en daarna centrifugeren.