Wasmachine ontkalken: wanneer is het nodig?

Een wasmachine ontkalken is niet automatisch periodiek onderhoud dat iedere machine iedere maand nodig heeft.

Of extra ontkalking zinvol is, wordt vooral bepaald door:

• de hardheid van het kraanwater;
• hoe vaak de machine wordt gebruikt;
• op welke temperaturen je meestal wast;
• of het wasmiddel correct op de waterhardheid wordt gedoseerd;
• en het onderhoudsadvies van de fabrikant.

In wasmiddel zitten doorgaans bestanddelen die rekening houden met de hardheid van het water. Daarom staat op de verpakking vaak een andere dosering voor zacht, gemiddeld en hard water.

Gebruik je de juiste hoeveelheid wasmiddel en is het leidingwater niet hard, dan kan een afzonderlijk antikalkmiddel of regelmatig ontkalken onnodig zijn.

Dat betekent niet dat een wasmachine nooit kan verkalken. Bij harder water en verhitting kan wel degelijk kalkaanslag ontstaan.

Een goede beslisregel is daarom:

Een universele regel als “iedere maand”, “iedere twee maanden” of “twee keer per jaar” is daarom te simpel.

Waterhardheid wordt voor een belangrijk deel bepaald door de hoeveelheid opgeloste calcium- en magnesiumverbindingen in het kraanwater.

Bij het verwarmen van water kan kalk neerslaan. Een belangrijk oppervlak daarvoor is het verwarmingselement, omdat dit tijdens het wassen warm wordt.

Hoe harder het water en hoe vaker water sterk wordt verwarmd, hoe groter de mogelijkheid op kalkafzetting.

Een dikke kalklaag op een verwarmingselement is ongewenst. Het kan langer duren om het water op temperatuur te brengen en daardoor kan meer energie nodig zijn. Langdurige afzetting kan bovendien nadelig zijn voor het verwarmingselement.

Maar niet ieder wasmachineprobleem is een teken van kalk.

Een muffe machine, een programma dat langer duurt, een hard geluid of wasgoed dat niet schoon wordt kan veel andere oorzaken hebben. Ook witte resten op kleding zijn niet automatisch kalk; bijvoorbeeld wasmiddelresten kunnen er vergelijkbaar uitzien.

Gebruik zulke klachten daarom niet als bewijs dat de machine moet worden ontkalkt.

Wil je weten hoe hard het water bij jou thuis is, controleer dan de informatie van je eigen drinkwaterbedrijf. De hardheid kan per leveringsgebied verschillen.

Ontkalken en reinigen worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl ze niet hetzelfde probleem oplossen.

Ontkalken is specifiek gericht op minerale kalkaanslag.

Een algemene schoonmaakbeurt richt zich juist op bijvoorbeeld:

• wasmiddelresten;
• wasverzachterresten;
• haren en pluizen;
• vettige vervuiling;
• vocht en vuil in het deurrubber;
• vervuiling in de wasmiddellade.

Een trommelreinigingsprogramma is daarom ook niet automatisch een ontkalkingsprogramma.

Zo gebruikt Samsung bij bepaalde machines Eco Drum Clean om vervuiling van trommel en deurrubber te verwijderen. Het programma werkt volgens Samsung zonder normaal wasmiddel. Dat maakt het nog geen algemene instructie om iedere wasmachine daarmee te ontkalken.

Andersom verwijdert een ontkalker niet automatisch vetluis, schimmel of een verstopping in het pompfilter.

Gebruik dus het onderhoud dat past bij het probleem dat je wilt oplossen.

Is het doel de gehele machine schoonhouden in plaats van specifiek kalk verwijderen, dan hoort dat bij het algemene onderhoud van de wasmachine.

Er bestaat geen universeel ontkalkingsprogramma dat voor ieder merk, iedere machine en ieder ontkalkingsmiddel hetzelfde is.

Daarom is de veiligste volgorde:

1. Controleer eerst de handleiding

Zoek naar onderhoud, ontkalken of kalkafzetting. Kijk of de fabrikant een bepaald product, programma of interval voorschrijft.

2. Gebruik een geschikt ontkalkingsmiddel

Kies bij voorkeur een middel dat expliciet geschikt is voor wasmachines en dat niet strijdig is met het advies van de fabrikant.

3. Houd de trommel leeg

Ontkalk een machine zonder wasgoed wanneer de instructies van het gebruikte product dit voorschrijven.

4. Volg de dosering en plaatsing van het middel

Niet ieder product hoort op dezelfde plaats. Afhankelijk van de ontkalker kan het middel bijvoorbeeld in een wasmiddelvak of op een andere voorgeschreven plaats worden gebruikt.

5. Kies het voorgeschreven programma en de temperatuur

Neem niet automatisch 40, 60, 90 of 95 °C over van een algemeen stappenplan.

Een concreet voorbeeld laat zien waarom: Bosch schrijft voor zijn huidige eigen ontkalker een 60 °C-programma voor bonte was zonder voorwas voor. Bij een machine met een geschikt onderhoudsprogramma kunnen weer andere aanwijzingen gelden.

6. Spoel alleen na zoals voorgeschreven

Sommige instructies vragen om een aanvullende cyclus, andere niet.

De gebruiksaanwijzing van het product en de wasmachine gaan daarom vóór een algemeen internetstappenplan.

Online worden allerlei huishoudmiddelen als ontkalker genoemd. Daar zou ik voor een algemene wasmachinepagina voorzichtig mee zijn.

Azijn

Azijn bevat zuur en kan daardoor minerale kalk oplossen. Dat betekent niet dat het automatisch geschikt is voor iedere wasmachine.

Bosch waarschuwt bijvoorbeeld expliciet voor reinigingsproducten met zuur of azijn omdat deze rubberen onderdelen kunnen aantasten.

Miele adviseert bij kalkvlekken in de trommel uitsluitend een speciaal ontkalkingsmiddel.

Gebruik azijn daarom alleen wanneer de fabrikant van jouw machine die toepassing toestaat.

Soda

Soda wordt vaak samen met azijn genoemd, maar heeft een andere chemische werking. Het is vooral een alkalisch reinigingsmiddel en is niet hetzelfde als een zure kalkoplosser.

Behandel soda daarom niet als een universele vervanging voor een ontkalkingsmiddel.

Vaatwastabletten

Een vaatwastablet is ontwikkeld voor gebruik in een vaatwasser en bevat meerdere reinigende bestanddelen. Dat een tablet vuil of aanslag kan helpen verwijderen, betekent niet dat het het juiste ontkalkingsmiddel voor een wasmachine is.

Citroenzuur

Citroenzuur kan kalk oplossen en komt ook voor in ontkalkingsproducten. De concentratie, samenstelling en toepassing van een goedgekeurd product zijn echter gecontroleerd. Een willekeurige hoeveelheid huishoudelijk citroenzuur is daarom niet automatisch geschikt voor iedere machine.

De veiligste keuze blijft een voor de wasmachine geschikte ontkalker volgens de instructies van fabrikant en product.

De belangrijkste stap is niet steeds opnieuw ontkalken, maar voorkomen dat onnodig veel kalk wordt afgezet.

Doseer wasmiddel op de waterhardheid

Controleer de waterhardheid bij je drinkwaterbedrijf en gebruik vervolgens de doseertabel op het wasmiddel.

Bij harder water kan volgens de doseerinstructie meer wasmiddel nodig zijn dan bij zacht water.

Te weinig doseren is dus niet automatisch zuiniger.

Tegelijk moet je ook niet méér gebruiken dan nodig. Overdosering kan andere problemen veroorzaken, zoals extra schuim en wasmiddelresten.

Gebruik hoge temperaturen wanneer ze nodig zijn

Kalkafzetting neemt toe wanneer water sterker wordt verwarmd. Wassen op een lagere temperatuur wanneer het textiel en het gewenste wasresultaat dat toelaten, beperkt daarom ook de omstandigheden waarin kalk gemakkelijk neerslaat.

Dat betekent niet dat je vanwege kalk nooit op 60 °C of warmer moet wassen. De juiste temperatuur wordt in de eerste plaats bepaald door het wasgoed en het doel van de wasbeurt.

Volg het onderhoudsadvies van jouw merk

Fabrikanten hanteren verschillende adviezen.

Bosch adviseert bijvoorbeeld periodieke ontkalking met een geschikt product en noemt voor zijn huidige snelle ontkalker een gebruiksinterval van ongeveer drie tot zes maanden. Dat is een Bosch-productadvies en geen universele termijn voor iedere wasmachine.

Miele koppelt zichtbare kalkvlekken onder andere aan een te lage wasmiddeldosering en adviseert in zo'n situatie een speciaal ontkalkingsmiddel.

Daarom is er geen reden om blind een schema als “iedere maand ontkalken” te volgen.

Kijk eerst naar waterhardheid, dosering en het advies voor jouw machine. Ontkalk vervolgens alleen zo vaak als voor die situatie nodig is.