Vetluis in de wasmachine verwijderen en voorkomen

De naam vetluis is misleidend. Er zitten geen luizen in de wasmachine.

Met vetluis of wasluis wordt een vettige, vaak grijs- tot bruinachtige vervuiling bedoeld die zich in de machine kan ophopen.

Daarin kunnen onder andere terechtkomen:

• huidvet en ander vuil uit wasgoed;
• wasmiddel- en wasverzachterresten;
• haren en textielvezels;
• micro-organismen zoals bacteriën en schimmels.

Op vochtige plaatsen kunnen micro-organismen zich bovendien aan oppervlakken hechten en een biofilm vormen. Dat is een laag waarin micro-organismen samen met organisch materiaal en stoffen die ze zelf produceren op een oppervlak blijven zitten.

Dat verklaart waarom vervuiling niet altijd met één gewone wasbeurt verdwijnt.

Vetluis wordt vooral aangetroffen op plaatsen waar vocht en vuil kunnen achterblijven, bijvoorbeeld rond het deurrubber, de wasmiddellade en in minder goed bereikbare delen van het watersysteem.

Vetluis is niet hetzelfde als kalk. Kalk bestaat uit minerale afzetting uit het leidingwater.

Het is ook niet automatisch hetzelfde als zichtbare schimmel. Zwarte puntjes of plekken op het rubber kunnen bijvoorbeeld schimmel zijn. Dat behandelen we daarom als een afzonderlijk probleem.

Vetluis ontstaat meestal niet door één enkele fout. Het is het gevolg van omstandigheden waardoor vuil en resten in de machine kunnen achterblijven en micro-organismen de kans krijgen zich daar te handhaven.

Veel wassen op lage temperatuur

Moderne wasmiddelen kunnen kleding bij lage temperaturen prima schoon krijgen. Voor de binnenkant van de machine betekent een lager temperatuurniveau echter dat micro-organismen minder door warmte worden geïnactiveerd.

Dat maakt 30 of 40 °C wassen niet verkeerd. Het betekent alleen dat een wasmachine die vrijwel uitsluitend lage temperaturen gebruikt andere onderhoudsbehoeften kan hebben.

Verkeerd doseren van wasmiddel

Te veel wasmiddel kan extra schuim en wasmiddelresten veroorzaken.

Te weinig wasmiddel is evenmin ideaal: er kan dan onvoldoende waskracht aanwezig zijn om vuil uit het wasgoed goed af te voeren.

Doseer daarom op basis van:

• de hoeveelheid wasgoed;
• de vuilgraad;
• de waterhardheid;
• en de concentratie van het gebruikte wasmiddel.

Wasmiddeltype speelt mee

Vetluis wordt soms volledig aan vloeibaar wasmiddel toegeschreven. Dat is te simpel.

De samenstelling van wasmiddelen verschilt. Veel vloeibare wasmiddelen bevatten bijvoorbeeld geen zuurstofbleekmiddel, terwijl dat in bepaalde poeders voor witte was wel aanwezig kan zijn. Zulke verschillen kunnen invloed hebben op de microbiologische belasting.

Dat betekent niet dat vloeibaar wasmiddel automatisch vetluis veroorzaakt of dat iedereen moet overstappen op poeder.

Korte programma's en weinig spoeling

Een kort programma is gemaakt voor een specifieke hoeveelheid en vuilgraad. Wordt het structureel gebruikt voor ladingen waarvoor het niet bedoeld is, dan kunnen wasresultaat en uitspoeling tegenvallen.

Niet één instelling veroorzaakt dus vetluis. Het gaat om de combinatie van vuil, vocht, wasmiddel, temperatuur, programma en onderhoud.

Vetluis kan zichtbaar zijn, maar sommige klachten die ermee worden geassocieerd hebben ook andere mogelijke oorzaken.

Grijze of bruine vettige aanslag

Controleer voorzichtig de plooien van het deurrubber en de bereikbare delen rond de wasmiddellade.

Een grijze, bruine of slijmerige/vettige laag past bij vervuiling die als vetluis wordt aangeduid.

Muffe geur

Vetluis kan een muffe of zure geur veroorzaken.

Maar:

een stinkende wasmachine bewijst niet dat er vetluis aanwezig is.

Een vervuild pompfilter, achtergebleven water, een probleem met de afvoer of een vervuilde sifon kan eveneens geur veroorzaken.

Een uitgesproken rioollucht vraagt daarom om een bredere diagnose.

Grijze of bruine vlekken op wasgoed

Vervuiling uit de machine kan tijdens het wassen loskomen en opnieuw op kleding terechtkomen.

Toch zijn bruine of donkere vlekken evenmin uitsluitend bewijs voor vetluis. Ook kleurafgifte, bepaalde verzorgingsproducten en andere vervuiling kunnen vlekken veroorzaken.

Zwarte plekken

Zwarte puntjes of vlekken in het manchet zijn niet automatisch vetluis. Wanneer er duidelijk sprake is van schimmelgroei, hoort daar een gerichte aanpak bij.

Kijk dus naar de combinatie van zichtbare vettige vervuiling, locatie en klachten in plaats van vetluis alleen op geur te diagnosticeren.

Bij aanwezige vetluis wil je zowel zichtbare vervuiling verwijderen als de binnenzijde van de machine goed reinigen.

Stap 1: haal de trommel leeg

Voer een onderhoudsreiniging uit zonder wasgoed wanneer de fabrikant dat voorschrijft.

Stap 2: verwijder zichtbare vervuiling

Controleer vooral het deurrubber.

Trek de plooien voorzichtig open en verwijder haren, vuil en vettige aanslag met een zachte doek. Gebruik voor het rubber alleen middelen die volgens de fabrikant geschikt zijn.

Controleer ook de wasmiddellade op opgehoopt wasmiddel en wasverzachter.

Je hoeft hiervoor niet meteen het volledige pompfilter, de afvoerslang en andere onderdelen te demonteren. Dat zijn afzonderlijke onderhouds- of probleemgebieden.

Stap 3: gebruik het reinigingsprogramma van de machine

Heeft je wasmachine een programma zoals:

• Machine reinigen;
• Drum Clean;
• Eco Drum Clean;
• Trommel reinigen;
• of een vergelijkbare onderhoudscyclus?

Gebruik dan dat programma zoals de fabrikant voorschrijft.

Sommige machines voeren zo'n cyclus rond 60–70 °C uit en mogen daarbij juist geen normaal wasmiddel bevatten. Andere fabrikanten schrijven voor bepaalde modellen een katoenprogramma op de hoogste temperatuur en eventueel een geschikte machinereiniger voor.

Stap 4: controleer het resultaat

Na de reiniging moet bereikbare vettige aanslag verdwenen zijn.

Keert de geur of vervuiling vrijwel direct terug, dan hoeft de oorzaak niet alleen vetluis te zijn. Controleer dan ook of water goed wordt afgepompt en of de afvoer geen geur terug de machine in brengt.

Blijf niet eindeloos hete programma's of reinigingsmiddelen herhalen wanneer het probleem een verstopping of technisch defect blijkt te zijn.

Een veelgehoorde regel is dat vetluis pas boven een bepaalde exacte temperatuur zou verdwijnen.

Zo eenvoudig werkt het niet.

Het effect op micro-organismen hangt onder andere af van:

• de bereikte temperatuur;
• hoe lang die temperatuur wordt aangehouden;
• het soort micro-organisme;
• de chemische samenstelling van het wasmiddel of reinigingsmiddel;
• en de plek waar de vervuiling zich bevindt.

Er bestaat daarom geen betrouwbare universele regel dat bijvoorbeeld 57 °C dé grens is waar vetluis ineens verdwijnt.

Ook 60 °C en 90 °C hebben niet voor iedere machine dezelfde onderhoudsfunctie.

Voor preventie adviseren onafhankelijke consumenteninformatie en verschillende fabrikanten wel om niet uitsluitend koud of lauw te wassen. Een periodieke was op voldoende hoge temperatuur kan microbiële groei en ophoping beperken.

Maar voor het daadwerkelijk reinigen van de machine gaat het modelspecifieke onderhoudsadvies voor.

Een machine met een speciaal trommelreinigingsprogramma kan bijvoorbeeld zelf rond 60–70 °C reinigen. Bij een ander model kan juist een programma op de hoogste toegestane temperatuur worden voorgeschreven.

En azijn, soda of vaatwastabletten?

Maak daar geen universeel vetluisrecept van.

Azijn, soda en vaatwastabletten hebben verschillende chemische eigenschappen en zijn niet specifiek voor iedere wasmachine ontwikkeld.

Sommige fabrikanten adviseren een geschikte machinereiniger. Andere onderhoudsprogramma's zijn juist ontworpen om zonder gewoon wasmiddel of extra reinigingsmiddel te draaien.

Volg daarom eerst het onderhoudsprogramma en de productinstructies van jouw wasmachine.

Als vetluis na het reinigen steeds terugkomt, is alleen opnieuw schoonmaken niet genoeg. Dan moet ook de oorzaak van de ophoping worden aangepakt.

Doseer wasmiddel correct

Meer wasmiddel betekent niet schoner.

Gebruik de doseerinstructie voor:

• jouw waterhardheid;
• de hoeveelheid wasgoed;
• de vuilgraad;
• en het gekozen wasmiddel.

Gebruik niet uitsluitend lage temperaturen

Voor veel dagelijkse was zijn lage temperaturen prima.

Combineer dat met de onderhoudsinstructies van de machine en was waar het textiel dat vraagt of toelaat ook regelmatig op een hogere temperatuur.

Sommige fabrikanten geven daarnaast een vaste herinnering voor een speciaal trommelreinigingsprogramma.

Gebruik programma's waarvoor ze bedoeld zijn

Een snelprogramma is handig voor een kleine, geschikte lading. Gebruik het niet standaard als vervanging voor ieder normaal programma als de machine of het wasgoed daar niet voor bedoeld is.

Laat vocht verdwijnen

Haal nat wasgoed na afloop uit de machine.

Laat deur en wasmiddellade na gebruik op een kier wanneer dat veilig kan en overeenkomt met de instructies van de fabrikant. Zo kan achtergebleven vocht beter verdampen.

Verwijder zichtbare resten

Laat opgehoopt wasmiddel, wasverzachter en vuil niet maandenlang in de lade of het manchet zitten.

Dat betekent niet dat ieder onderdeel iedere week volledig gedemonteerd hoeft te worden.

Correct wassen, correct doseren en het voorgeschreven machineonderhoud zijn belangrijker dan steeds opnieuw agressieve schoonmaakmiddelen gebruiken.